هیچ محصولی در سبد خرید نیست.
زمان مطالعه6 دقیقه
می پسنـدم0
اندازه متن12
گاهی یک رابطه نه آنقدر صمیمی و متعهد است که بتوان نام «رابطه عاطفی» بر آن گذاشت و نه آنقدر تمامشده که بتوان از آن عبور کرد. تماسها ادامه دارند، گاهی دلتنگی وجود دارد، گاهی صمیمیت و نزدیکی شکل میگیرد، اما خبری از تعهد، تعریف روشن رابطه یا تصمیم قطعی نیست. این وضعیت را میتوان نوعی رابطه خاکستری یا رابطه مبهم دانست.
در چنین رابطهای، فرد ممکن است بارها از خودش بپرسد: «ما دقیقاً چه نسبتی با هم داریم؟»، «آیا هنوز دوستم دارد؟»، «باید منتظر بمانم یا ادامه بدهم؟» و همین بلاتکلیفی میتواند از خودِ جدایی هم فرسایندهتر باشد.
رابطه خاکستری اصطلاحی عام در روابط عاطفی است و یک تشخیص روانشناختی محسوب نمیشود. منظور رابطهای است که مرزها، انتظارات و میزان تعهد در آن روشن نیست.ممکن است دو نفر با یکدیگر ارتباط عاطفی یا جنسی داشته باشند، اما درباره آینده رابطه صحبت نکنند. ممکن است از یکدیگر جدا شده باشند، ولی همچنان مرتب پیام بدهند و گاهی دوباره به هم نزدیک شوند. یا یکی از طرفین رابطه را جدی بداند و دیگری آن را صرفاً یک ارتباط بدون تعهد تلقی کند.مسئله اصلی در این روابط، فقط «با هم بودن یا نبودن» نیست؛ بلکه نبودن یک تعریف مشترک از رابطه است.
یکی از دلایل مهم ماندن در روابط خاکستری، ترس از فقدان است. فرد ممکن است بداند رابطه شرایط مطلوبی ندارد، اما تصور اینکه ارتباط برای همیشه قطع شود، اضطراب زیادی ایجاد کند.
در این شرایط، حفظ یک ارتباط نصفهونیمه ممکن است از نظر هیجانی آسانتر از پذیرش یک پایان قطعی باشد.
گاهی فرد به جای آنکه رابطه فعلی را ببیند، به نسخهای از رابطه که «ممکن است در آینده شکل بگیرد» وابسته میشود.
جملاتی مانند «شاید وقتی شرایطش بهتر شود»، «شاید بعداً تصمیم بگیرد» یا «شاید دوباره مثل قبل شویم» میتوانند فرد را برای مدت طولانی در حالت انتظار نگه دارند.
امید به آینده همیشه مشکلساز نیست؛ اما وقتی جایگزین مشاهده واقعیت فعلی شود، میتواند مانع تصمیمگیری شود.
تجربههای دلبستگی میتوانند بر نحوه برخورد افراد با صمیمیت، فاصله و تعهد اثر بگذارند.
برای مثال، فردی که از صمیمیت عاطفی احساس تهدید میکند ممکن است در زمان نزدیک شدن، فاصله بگیرد و وقتی طرف مقابل دور میشود، دوباره به رابطه نزدیک شود.
در طرف مقابل نیز فردی که نسبت به طرد شدن حساستر است ممکن است با هر نشانهای از فاصله گرفتن، تلاش بیشتری برای حفظ رابطه انجام دهد.
در چنین شرایطی، یک چرخه «نزدیک شدن ـ فاصله گرفتن» شکل میگیرد که میتواند رابطه را برای مدت طولانی در وضعیت نامشخص نگه دارد.
البته نباید هر رابطه مبهمی را مستقیماً به «سبک دلبستگی» نسبت داد؛ عوامل شخصیتی، تجربههای قبلی، شرایط زندگی و مهارتهای ارتباطی نیز اهمیت دارند.
یکی از مهمترین مشکلات این روابط، عدم قطعیت است.
ذهن انسان معمولاً با موقعیتهای مبهم راحت نیست. وقتی نمیدانیم یک رابطه قرار است به کجا برسد، ممکن است ذهن دائماً به دنبال نشانه بگردد:
این تحلیل مداوم میتواند انرژی روانی زیادی مصرف کند و زمینه را برای اضطراب، نشخوار فکری و کاهش تمرکز فراهم کند.
از طرف دیگر، اگر رابطه گاهی با محبت و توجه همراه باشد و گاهی با فاصله و بیتوجهی، همین تغییرپذیری میتواند انتظار و پیگیری رابطه را تقویت کند. فرد نمیداند چه زمانی دوباره توجه دریافت خواهد کرد و همین غیرقابلپیشبینی بودن میتواند ارتباط را از نظر هیجانی بسیار درگیرکننده کند.
هر رابطهای در ابتدا ممکن است کاملاً تعریفشده نباشد. آشنایی اولیه، شناخت تدریجی و حتی داشتن سؤال درباره آینده، لزوماً نشانه یک رابطه ناسالم نیست.
تفاوت مهم اینجاست که در یک رابطه سالم، با گذشت زمان معمولاً امکان گفتوگو درباره خواستهها و مرزها وجود دارد.
– درباره آینده صحبت نشود؛
– خواستههای دو طرف مشخص نباشد؛
– تعهد یکطرفه باشد؛
– رابطه فقط در زمان تنهایی یا نیاز عاطفی فعال شود؛
– جدایی و بازگشت بارها تکرار شود؛
– فرد دائماً منتظر یک تصمیم باشد.
اولین قدم، به جای حدس زدن درباره احساسات طرف مقابل، روشن کردن خواستههای خودمان است.
از خودتان بپرسید:
«من از این رابطه دقیقاً چه میخواهم؟»
«آیا این شکل از ارتباط برای من کافی است؟»
«اگر این رابطه تا شش ماه دیگر دقیقاً به همین شکل باقی بماند، آیا میخواهم در آن بمانم؟»
سپس لازم است درباره رابطه گفتوگویی روشن و بدون تهدید داشته باشید.
قرار نیست گفتوگو حتماً به ادامه رابطه منجر شود. هدف، رسیدن به وضوح است.
اگر یکی از طرفین رابطهای متعهدانه میخواهد و دیگری چنین خواستهای ندارد، مسئله لزوماً این نیست که چه کسی درست یا غلط میگوید؛ مسئله این است که آیا این دو خواسته با یکدیگر سازگارند یا نه.
مرزگذاری به معنای تنبیه طرف مقابل نیستگاهی فرد برای خارج شدن از رابطه خاکستری ناگهان ارتباط را قطع میکند تا طرف مقابل را مجبور به تصمیمگیری کند. اما مرزبندی سالم قرار نیست ابزار کنترل دیگری باشد.مرز یعنی:«من میدانم چه نوع رابطهای برایم قابل قبول است و اگر چنین رابطهای وجود نداشته باشد، درباره ادامه حضور خودم تصمیم میگیرم.»این تفاوت مهمی است. مرزگذاری درباره کنترل رفتار خودمان است، نه مجبور کردن دیگری به رفتار دلخواه ما.
رابطههای خاکستری معمولاً فقط به دلیل وجود علاقه شکل نمیگیرند؛ ترس از فقدان، امید به تغییر، ابهام درباره خواستهها، مشکلات ارتباطی و گاهی الگوهای دلبستگی میتوانند در تداوم آن نقش داشته باشند.
اما مهمترین سؤال این نیست که «آیا هنوز دوستم دارد؟»
گاهی سؤال مهمتر این است:
«آیا شکل این رابطه با نیازها، مرزها و خواستههای من هماهنگ است؟»
رابطه سالم الزاماً رابطهای بدون ابهام نیست؛ اما رابطهای است که در آن امکان گفتوگو، شناخت متقابل، احترام به مرزها و روشن کردن انتظارات وجود دارد.گاهی پایان دادن به یک رابطه خاکستری به معنای از دست دادن یک آدم نیست؛ بلکه به معنای پایان دادن به بلاتکلیفیای است که مدتها انرژی روانی ما را مصرف کرده است.
