هیچ محصولی در سبد خرید نیست.
زمان مطالعه6 دقیقه
می پسنـدم0
اندازه متن12
در دنیای امروز، فاصله میان «کار» و «استراحت» روزبهروز کمتر شده است. پیامهای کاری، شبکههای اجتماعی، اخبار، تماسها و اعلانهای تلفن همراه باعث شدهاند ذهن ما تقریباً همیشه در معرض اطلاعات جدید قرار داشته باشد.
ممکن است ساعتها کار فیزیکی سنگینی انجام نداده باشیم، اما در پایان روز احساس کنیم ذهنمان کاملاً خسته است. این تجربه را میتوان با مفهوم خستگی شناختی توضیح داد؛ حالتی که در اثر استفاده مداوم از منابع ذهنی و پردازش حجم زیادی از اطلاعات ایجاد میشود.
خستگی شناختی به احساس کاهش تواناییهای ذهنی پس از تلاش و پردازش مداوم اطلاعات گفته میشود. در این حالت ممکن است فرد احساس کند دیگر توان تمرکز، تصمیمگیری یا فکر کردن دقیق را ندارد.خستگی شناختی با خستگی جسمی تفاوت دارد. ممکن است بدن فرد انرژی کافی داشته باشد، اما ذهن او برای انجام یک کار ساده نیز احساس فشار کند.
نشانههای رایج آن عبارتاند از:
– کاهش تمرکز
– فراموشی و حواسپرتی
– کند شدن تصمیمگیری
– احساس سنگینی ذهن
– تحریکپذیری
– کاهش انگیزه
– تمایل به انجام کارهای ساده و کمفشار
مغز انسان برای پردازش اطلاعات ظرفیت محدودی دارد. هر بار که از یک فعالیت به فعالیت دیگری میرویم، توجه خود را بین محرکهای مختلف جابهجا میکنیم.
برای مثال ممکن است در حال کار کردن باشیم و همزمان پیامهای تلفن همراه، اعلانهای شبکههای اجتماعی و ایمیلها را بررسی کنیم.
این وضعیت باعث میشود ذهن دائماً مجبور به تغییر تمرکز باشد. در نتیجه، انرژی شناختی بیشتری مصرف میشود.
مشکل فقط تعداد اطلاعات نیست؛ بلکه سرعت و پیوستگی دریافت اطلاعات نیز اهمیت دارد.
شبکههای اجتماعی محیطی ایجاد کردهاند که در آن اطلاعات تقریباً بدون توقف در اختیار ما قرار میگیرند.هر بار باز کردن تلفن همراه ممکن است با پیام، ویدئو، خبر یا محتوای جدیدی روبهرو شویم. این تغییر سریع محرکها میتواند توجه ما را دائماً از یک موضوع به موضوع دیگر منتقل کند.به همین دلیل، گاهی حتی زمانی که قصد استراحت داریم، مغز همچنان در حال دریافت و ارزیابی اطلاعات است.
یکی از باورهای رایج این است که انسان میتواند چند کار ذهنی را به صورت همزمان انجام دهد. اما در بسیاری از فعالیتهای شناختی، آنچه ما «چندوظیفهای» مینامیم در واقع جابهجایی سریع توجه میان کارهاست.
برای مثال:
نمیتوانیم یک متن کوتاه را با تمرکز بخوانیم.
تصمیمهای ساده برایمان سخت میشوند.
مدام تلفن همراه خود را بدون هدف بررسی میکنیم.
احساس میکنیم حوصله هیچ کاری را نداریم.
در گفتوگوها سریعتر تحریک یا عصبی میشویم.
این نشانهها همیشه به معنای خستگی شناختی نیستند، اما میتوانند نشان دهند که ذهن به استراحت بیشتری نیاز دارد.
هر اعلان میتواند توجه شما را از فعالیت اصلی جدا کند. خاموش کردن اعلانهای غیرضروری یکی از سادهترین راهها برای کاهش محرکهای ذهنی است.
به جای بررسی مداوم تلفن همراه، زمانهای مشخصی را برای پاسخ دادن به پیامها و بررسی شبکههای اجتماعی اختصاص دهید.
ذهن نیز مانند بدن به استراحت نیاز دارد. وقفههای کوتاه در طول روز میتوانند فرصت بازیابی توجه را فراهم کنند.
هنگام مطالعه، کار یا گفتوگو، تا حد امکان عوامل حواسپرتی را کاهش دهید و توجه خود را روی همان فعالیت متمرکز کنید.
گاهی لازم است بخشی از روز را بدون تلفن همراه، شبکههای اجتماعی و اخبار سپری کنیم. پیادهروی، گفتوگو با دیگران، مطالعه یا فعالیتهای آرام میتوانند جایگزین مناسبی باشند.
خواب کافی نقش مهمی در عملکرد شناختی، توجه و تنظیم هیجان دارد. استفاده مداوم از تلفن همراه در ساعات پایانی شب میتواند مانع ایجاد یک روتین آرام برای خواب شود.
استراحت صرفاً به معنای دراز کشیدن و همزمان تماشای ویدئو یا پیمایش شبکههای اجتماعی نیست.
گاهی بدن در حال استراحت است، اما ذهن همچنان درگیر اطلاعات جدید است.
استراحت شناختی میتواند شامل فعالیتهایی باشد که فشار ذهنی کمتری دارند؛ مانند قدم زدن، بودن در طبیعت، انجام فعالیت هنری، گفتوگوی آرام یا حتی چند دقیقه سکوت و توجه به تنفس.
مغز انسان برای عملکرد مناسب به تمرکز، استراحت و فرصت بازیابی نیاز دارد. زندگی در دنیایی که دائماً با اعلانها، پیامها و اطلاعات جدید مواجه هستیم، میتواند فشار بیشتری بر منابع شناختی وارد کند و احساس خستگی ذهنی ایجاد کند.
کاهش اعلانهای غیرضروری، محدود کردن زمان استفاده از شبکههای اجتماعی، انجام یک کار در هر زمان، ایجاد وقفههای منظم و داشتن زمانهایی بدون صفحه نمایش میتواند به کاهش فشار شناختی کمک کند.
ذهن انسان قرار نیست همیشه آنلاین باشد؛ گاهی خاموش کردن صفحه نمایش، فرصتی برای روشن شدن دوباره ذهن است.
